2024 yılı boyunca dünya ekonomisi iyileşmeye devam etti. Genel olarak, bu yıl küresel ekonomi istikrarlı kaldı, ancak enflasyon ve jeopolitik gerilimler gibi zorluklar sürmeye devam etti.
Kosova ekonomisi ise 2024 yılının Eylül ayına kadar %4,6 oranında bir büyüme kaydetti; bu büyüme tüketim ve yatırımlardaki artışla desteklenirken, net ithalat ekonomik aktiviteyi olumsuz etkiledi.
Yani, 2024 yılının ilk dokuz ayında ekonomik aktivite %4,6 oranında artış gösterdi; bu artış, mal ve hizmet ihracatının %9,6, yatırımların %7,6 ve tüketimin %3,1 oranında büyümesi sayesinde gerçekleşti. Ancak, mal ve hizmet ithalatı %9,2 oranında artarak ekonomik aktivite üzerinde olumsuz bir etki yarattı.
BQK’nın değerlendirmeleri, Kosova ekonomisinin 2024 yılı boyunca %4,3 oranında büyüdüğünü göstermektedir. Bu büyümeye en büyük katkıyı tüketim, yatırımlar ve mal ve hizmet ihracatı sağlamıştır. Öte yandan, mal ve hizmet ithalatı GSYİH büyümesi üzerinde yüksek düzeyde olumsuz etki yaratmıştır.
2024 yılının üçüncü çeyreğinde ise tüketici fiyatlarında, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla ortalama %1,3 oranında bir artış kaydedilmiştir. Enflasyona en fazla katkı sağlayan kategoriler ‘Gıda ve alkolsüz içecekler’ ile ‘Alkollü içecekler ve tütün’ olmuştur. Buna karşılık, ‘kişisel taşıma araçlarının kullanımı’ kategorisi enflasyon üzerinde olumsuz bir etki yaratmaya devam etmiştir.
BQK’nın öngörüleri, 2025 yılında genel enflasyon oranının yaklaşık %1,8 olmasını beklemektedir. Yerel pazarda gıda fiyatlarındaki enflasyonist baskılar, enflasyonun seyrini belirleyen başlıca faktörlerden biri olmaya devam etmektedir; bununla birlikte, uluslararası piyasalarda gıda fiyatlarında öngörülen düşüş, enflasyon oranının aşağı yönlü revize edilmesi yönünde baskı oluşturabilir.
Buna rağmen, enflasyonun seyri büyük ölçüde jeopolitik gerilimler, ticaret kısıtlamaları ve iklim koşulları gibi potansiyel şoklardan olumsuz etkilenmeye devam etmektedir.
2024 yılında mal ihracatı %9,0 oranında artarak 941,2 milyon Euro’ya ulaşmıştır. Bu artış, özellikle bazı sektörlerdeki olumlu performans sayesinde gerçekleşmiştir. En önemli katkıyı, uluslararası piyasalarda metallere olan talebin artmasıyla birlikte temel metallerin ihracatı sağlamıştır. Bunun yanı sıra, mineral ürünler ile plastik ve kauçuk ürünlerinin ihracatında da artış kaydedilmiştir.
Bu yıl boyunca ithal edilen malların toplam değeri 6.3 milyar Euro’ya ulaşarak yıllık bazda %7,1 oranında artış göstermiştir. Bu artışın başlıca nedeni iç talepteki büyüme olmuş, bu da ithal edilen toplam mal miktarında %11,9’luk bir artışla yansımıştır. Mal ithalatında hâlâ başlıca kalemler mineral ürünler, makineler ve ev aletleri ile gıda ürünleri olmaya devam etmektedir.
2024 yılı boyunca Doğrudan Yabancı Yatırımlar (DYY) büyük bir artış göstererek 7.0 milyar Euro değerine ulaşmıştır. Bununla birlikte, bazı sektörlerde kayda değer artışlar gözlemlenmiştir. En büyük artış gayrimenkul sektöründe kaydedilmiştir. Bu artış, büyük ölçüde emlak fiyatlarındaki yükseliş ve artan gayrimenkul talebinden kaynaklanmıştır.
Ayrıca, DYY’ler finansal faaliyetler sektöründe —sigortacılık dâhil— olumlu bir eğilim göstermiştir. İnşaat ve üretim sektörlerinde de artış gözlemlenmiş olup, bu durum söz konusu sektörlerde çeşitlenme ve gelişimi yansıtmaktadır.
Göçmen havaleleri, Kosova ekonomisi için önemli bir kaynak olup ülkedeki tüketimi desteklemektedir. 2024 yılında kabul edilen havalelerin değeri 1.3 milyar Euro’ya ulaşmış ve bu miktar GSYİH’nin %15,0’ine tekabül etmiştir.
Bununla birlikte, havalelerdeki yıllık artış hızı yavaşlayarak yalnızca %1,5 olmuştur; bu oran, 2023 yılının aynı dönemindeki %7,2’lik artışa kıyasla daha düşüktür. BQK ve ASK tarafından yapılan değerlendirmelere göre, 2024 yılı boyunca Kosova ekonomisi ekonomik büyümede ve enflasyon oranının yavaşlamasında belirgin iyileşmeler göstermiştir.
Ayrıca, tüketim, yatırımlar ve mal ile hizmet ihracatının temel katkı sağlayıcılar olmasıyla birlikte, Kosova ekonomisinin 2025 yılında daha da büyümesi ve enflasyon oranının %1,8 seviyesinde olması beklenmektedir.